Urolithine A: werking, onderzoek en dosering

Urolithine A is een stof die je darmbacteriën kunnen maken uit ellagitanninen, plantaardige verbindingen in onder andere granaatappel, walnoten en frambozen. Onderzoekers zijn erin geïnteresseerd omdat urolithine A in laboratorium- en dieronderzoek mitofagie stimuleert: het opruimen en vervangen van versleten mitochondriën. Inmiddels zijn er ook enkele kleine gerandomiseerde studies bij mensen.

Op deze pagina lees je wat deze stof is, wat de humane studies wel en niet laten zien, welke doseringen zijn onderzocht en hoe het zich verhoudt tot NMN en NAD⁺. Wil je eerst de achtergrond over mitochondriën en celveroudering begrijpen? Lees dan onze pagina over longevity op celniveau.

Wat is urolithine A?

Urolithine A is een zogeheten postbiotische stof: een verbinding die niet zelf in je voeding zit, maar die ontstaat wanneer darmbacteriën iets uit je voeding omzetten. De grondstof is ellagitannine, een polyfenol uit granaatappel, walnoten, pecannoten, aardbeien en frambozen.

Ellagitanninen worden in de darm eerst omgezet in ellaginezuur. Bepaalde bacteriën zetten dat stapsgewijs om in verschillende urolithines. Daarvan is de A-variant het best onderzocht. Na opname komt de stof in de bloedbaan terecht, vooral in gebonden vorm (bijvoorbeeld als glucuronide).

Waarom maakt niet iedereen urolithine A aan?

De omzetting hangt af van welke bacteriën in je darm aanwezig zijn. Onderzoekers spreken van metabotypes: sommige mensen produceren veel van deze metaboliet uit voeding, anderen weinig of vrijwel niets. Uit onderzoek van Singh en collega’s (2021) bleek dat de bloedwaarden na het eten van granaatappel of noten sterk verschillen tussen personen, terwijl directe suppletie met de zuivere stof tot veel gelijkmatiger waarden leidde.

Leeftijd, voedingspatroon en darmgezondheid lijken daarbij een rol te spelen. Dit is ook de reden dat er supplementen bestaan die de metaboliet direct leveren in plaats van alleen de voorloperstoffen.

Hoe werkt urolithine A in de cel?

Mitochondriën zijn de structuren in je cellen die een groot deel van de energiedrager ATP produceren. Net als andere onderdelen van een cel raken ze in de loop van de tijd beschadigd. Cellen hebben daarom een opruimsysteem: mitofagie. Daarbij worden slecht functionerende mitochondriën afgebroken, zodat er ruimte komt voor nieuwe.

Met het ouder worden lijkt dit opruimsysteem minder efficiënt te werken. Mitochondriale disfunctie wordt in het wetenschappelijke raamwerk van de hallmarks of aging genoemd als een van de kenmerken van biologische veroudering. In 2016 publiceerden Ryu en collega’s in Nature Medicine dat de stof mitofagie activeerde bij wormen en knaagdieren, met een langere levensduur bij wormen en een beter uithoudingsvermogen bij oudere muizen.

Belangrijk: resultaten bij wormen en muizen laten zich niet zomaar vertalen naar mensen. Ze verklaren waarom onderzoekers deze metaboliet interessant vinden, maar ze bewijzen niets over effecten bij mensen.

Mitofagie versus NAD⁺

Urolithine A en NMN worden vaak in één adem genoemd, maar ze grijpen in op verschillende processen. NMN is een voorloper van NAD⁺, een co-enzym dat nodig is bij energiestofwisseling en enzymatische reacties. Deze metaboliet richt zich op het onderhoud van de mitochondriën zelf. Je kunt het zien als het verschil tussen brandstof aanvoeren en de motor onderhouden. Lees meer over die eerste route op onze pagina wat is NMN, of bekijk direct onze NMN capsules.

Wat zegt onderzoek naar urolithine A bij mensen?

Het humane onderzoek naar deze stof is jong en grotendeels uitgevoerd met één specifiek ingrediënt (Mitopure) en met betrokkenheid van de fabrikant. Dat maakt de studies niet onbetrouwbaar, maar onafhankelijke herhaling is wel belangrijk. Dit zijn de drie belangrijkste gerandomiseerde studies.

1. Eerste studie bij ouderen (Nature Metabolism, 2019)

In een fase 1-studie van Andreux en collega’s kregen 60 gezonde, inactieve ouderen enkele doses of vier weken lang dagelijks 250, 500 of 1000 mg van de stof of een placebo. De stof werd goed verdragen. In spierbiopten zagen de onderzoekers een veranderde expressie van genen die met mitochondriën en mitofagie samenhangen, en in het bloed daalden bepaalde acylcarnitines. Functionele uitkomsten zoals kracht waren in deze korte studie geen hoofddoel.

2. Ouderen van 65 tot 90 jaar (JAMA Network Open, 2022)

In de studie van Liu en collega’s namen 66 ouderen vier maanden lang 1000 mg van de stof of een placebo. De primaire uitkomst, de maximale ATP-productie in een handspier, verbeterde niet significant ten opzichte van placebo. Wel verbeterde het spieruithoudingsvermogen in een hand- en beenspier, en daalden enkele bloedmarkers die met stofwisseling en ontsteking samenhangen. Een gemengd resultaat dus.

3. Volwassenen van middelbare leeftijd (Cell Reports Medicine, 2022)

In de ATLAS-studie van Singh en collega’s kregen 88 volwassenen van 40 tot 64 jaar met overgewicht vier maanden 500 mg, 1000 mg of placebo. In de urolithine A-groepen nam de spierkracht van de hamstrings met ongeveer 12 procent toe. De hoge dosis liet ook verbeteringen zien in enkele uithoudingsmetingen. In spierweefsel stegen eiwitten die bij mitofagie betrokken zijn.

Wat betekenen deze studies samen?

De studies wijzen in dezelfde richting voor biomarkers van mitochondriale gezondheid en laten in een deel van de metingen een beter spierfunctioneren zien. Tegelijk zijn ze klein, kortdurend en grotendeels door één bedrijf gefinancierd. Er zijn geen studies die laten zien dat deze stof ziekte voorkomt, veroudering vertraagt of het leven verlengt bij mensen.

Studie	Deelnemers	Dosis en duur	Belangrijkste bevinding
Andreux 2019	60 ouderen	250–1000 mg, 4 weken	Veilig; veranderingen in mitochondriale genexpressie
Liu 2022	66 ouderen (65–90 jaar)	1000 mg, 4 maanden	Primaire uitkomst niet verbeterd; wel beter spieruithoudingsvermogen
Singh 2022	88 volwassenen (40–64 jaar)	500 of 1000 mg, 4 maanden	Circa 12% meer hamstringkracht; mitofagie-eiwitten gestegen

Urolithine A dosering: wat is onderzocht?

In humane studies is de stof onderzocht in doseringen van 250 tot 1000 mg per dag. De gerandomiseerde studies met spieruitkomsten gebruikten 500 mg of 1000 mg per dag, steeds gedurende maximaal vier maanden. In die studies werd de stof meestal ’s ochtends ingenomen.

Dat betekent niet dat dit een aanbevolen dosis is. Het zegt alleen welke hoeveelheden zijn getest. Er zijn geen gegevens over gebruik gedurende jaren. Ook is niet onderzocht of de effecten aanhouden wanneer je stopt.

Kun je urolithine A uit voeding halen?

Granaatappel, walnoten en bessen leveren ellagitanninen, maar of en hoeveel van deze metaboliet je daaruit maakt, hangt af van je darmflora. Een glas granaatappelsap levert bij de ene persoon een meetbare hoeveelheid op en bij de ander bijna niets. Voeding blijft waardevol vanwege vezels en andere polyfenolen, ook als je metabotype weinig van deze metaboliet oplevert.

Is urolithine A veilig?

In de gepubliceerde studies werd de stof goed verdragen, zonder ernstige bijwerkingen die aan de stof werden toegeschreven. Wel gaat het om relatief kleine groepen gezonde mensen en een looptijd van maximaal vier maanden. Over langdurig gebruik, gebruik tijdens zwangerschap of borstvoeding en combinaties met medicijnen is weinig bekend.

Gebruik je medicatie, heb je een chronische aandoening of ben je zwanger? Overleg dan eerst met je arts of apotheker. Een supplement is geen vervanging voor medische zorg of voor de basis van beweging, voeding en slaap.

Urolithine A versus NMN: wat is het verschil?

Beide stoffen worden onderzocht in relatie tot mitochondriën, maar hun rol verschilt. De tabel hieronder zet de verschillen op een rij.

	Urolithine A	NMN
Wat is het?	Darmmetaboliet uit ellagitanninen	Voorloper van NAD+
Onderzocht proces	Mitofagie, kwaliteitscontrole van mitochondriën	NAD+-stofwisseling en energiestofwisseling
Onderzochte dosis	250–1000 mg per dag	250–1200 mg per dag
Humane studies	Enkele kleine RCT’s, tot 4 maanden	Diverse kleine RCT’s, meestal tot 3 maanden
Bewezen levensverlenging?	Nee	Nee

Er zijn geen studies die urolithine A en NMN samen hebben onderzocht. Een theoretisch logische combinatie is daarom niet automatisch effectiever. Een overzicht van NAD⁺-voorlopers vind je op onze pagina NAD+ supplementen vergelijken. Wil je weten welke longevity-stoffen het sterkste bewijs hebben? Bekijk dan onze ranglijst van longevity supplementen op bewijs.

Voor wie is urolithine A interessant?

Op basis van de huidige studies is de stof vooral onderzocht bij gezonde ouderen en volwassenen van middelbare leeftijd met weinig beweging of overgewicht, met spierfunctie als belangrijkste uitkomst. Of de effecten ook gelden voor jonge sporters, mensen met een aandoening of mensen die al veel bewegen, is niet onderzocht.

Regelmatige krachttraining en voldoende eiwit blijven de best onderbouwde manieren om spierkracht te behouden. Wie wil weten hoe het met de eigen stofwisseling staat, kan meer lezen over welke waarden je kunt meten in onze gids over de longevity bloedtest.

Veelgestelde vragen over urolithine A

Wat doet urolithine A?

Deze stof activeert in laboratorium- en dieronderzoek mitofagie, het opruimen van versleten mitochondriën. Bij mensen veranderden in kleine studies biomarkers van mitochondriale gezondheid en verbeterden enkele spiermetingen.

In welk voedsel zit urolithine A?

De stof zit niet direct in voeding. Je darmbacteriën maken het uit ellagitanninen in granaatappel, walnoten, pecannoten, aardbeien en frambozen. Hoeveel je aanmaakt, verschilt sterk per persoon.

Hoeveel urolithine A per dag is onderzocht?

Humane studies gebruikten 250 tot 1000 mg per dag. De studies met spieruitkomsten gebruikten 500 of 1000 mg per dag gedurende vier maanden.

Is urolithine A beter dan NMN?

Ze zijn niet goed te vergelijken, omdat ze op verschillende processen werken. NMN levert een bouwsteen voor NAD⁺, de darmmetaboliet richt zich op het onderhoud van mitochondriën. Er zijn geen studies die ze rechtstreeks vergelijken.

Verlengt urolithine A het leven?

Bij wormen verlengde de stof de levensduur. Bij mensen is daar geen bewijs voor. Humane studies keken naar biomarkers en spierfunctie over maximaal vier maanden.

Conclusie

Urolithine A is een van de interessantere stoffen binnen het onderzoek naar mitochondriën en gezond ouder worden, omdat het een ander mechanisme raakt dan NAD⁺-voorlopers zoals NMN. De eerste humane studies zijn bemoedigend voor spierfunctie en mitochondriale biomarkers, maar ze zijn klein, kort en grotendeels industriegefinancierd. Zie urolithine A daarom als een veelbelovende onderzoeksrichting, niet als een bewezen anti-agingmiddel.

Bronnen

• Ryu D, et al. Urolithin A induces mitophagy and prolongs lifespan in C. elegans and increases muscle function in rodents. Nature Medicine, 2016.
• Andreux PA, et al. The mitophagy activator urolithin A is safe and induces a molecular signature of improved mitochondrial and cellular health in humans. Nature Metabolism, 2019.
• Liu S, et al. Effect of urolithin A supplementation on muscle endurance and mitochondrial health in older adults. JAMA Network Open, 2022.
• Singh A, et al. Urolithin A improves muscle strength, exercise performance, and biomarkers of mitochondrial health in a randomized trial in middle-aged adults. Cell Reports Medicine, 2022.
• Singh A, et al. Direct supplementation with urolithin A overcomes limitations of dietary exposure and gut microbiome variability. European Journal of Clinical Nutrition, 2021.

Deze informatie is bedoeld als algemene uitleg en vervangt geen medisch advies.